อิศรญาณภาษิต by Show
1. ผู้แต่ง1.1. หม่อมเจ้าอิศรญาณ1.2. เกิดในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว1.3. ถูกกล่าวหาว่าเป็นคนบ้า จนเกิดความน้อยใจ จึงแต่งอิศรญาณภาษิตขึ้น2. ลักษณะคำประพันธ์2.1. ประเภทกลอนเพลงยาว2.2. ขึ้นต้นด้วยวรรครับ2.3. ลงท้ายด้วยคำว่า "เอย"3. ความเป็นมา3.1. เรียกอีกชือหนึ่งว่า "เพลงยาวอิศรญาณ"3.2. แต่งเพื่อสะท้อนความคิิดของสังคมในยุคนั้น3.3. เสนอแนะแนวทางการปฏิบัติตนแต่ไม่ถึงขั้นสอน4. บทวิเคราะห์คุณค่า4.1. ด้านเนื้อหา4.1.1. เป็นวรรณกรรมคำสอน 4.1.2. มุ่งสอนคนทุกเพศ ทุกวัย 4.2. ด้านวรรณศิลป์4.2.1. การใช้โวหารอุปมา (เปรียบเทียบ) 4.2.1.1. "อย่าดููถูกบุญกรรมว่าทำน้อย น้ำตาลย้อยมากเมื่อไรได้หนักหนา" 4.2.2. การเล่นเสียงสัมผัส 4.2.2.1. สัมผัสสระ 4.2.2.1.1. น้ำพึ่งเรือเสือพึ่งป่าอัชฌาสัย 4.2.2.2. สัมผัสอักษร 4.2.2.2.1. รักกันไว้ดีกว่าชังระวังการ 4.2.3. การใช้สำนวน สุภาษิต 4.2.3.1. เดินตามผู้ใหญ่หมาไม่กัด 4.2.3.2. ยื่นแก้วให้วานร 4.2.3.3. น้ำพึ่งเรือเสือพึ่งป่า 4.3. คุณค่าด้านสังคม4.3.1. ให้ความสำคัญแก่ผู้อาวุโส 4.3.1.1. "คนสามขามีปัญญาหาไว้ทัก" 4.3.2. สอนให้สำรวจจิตใจตนเอง 4.3.2.1. "อย่านอนเปล่าเอากระจกยกออกมา ส่องดูหน้าเสียทีหนึ่งแล้วจึงนอน" 4.3.3. สอนให้รู้จักประมาณตน 4.3.3.1. "สูงอย่าสูงกว่าฐานนานไปล้ม" 4.4. ข้อคิด4.4.1. การปรับตัวให้เข้ากับสังคม 4.4.1.1. "ใครทำตึงแล้วหย่อนผ่อนลงเอา" 4.4.2. การมีสติ 4.4.2.1. "อันเสาหินแปดศอกตอกเป็นหลัก ไปมาผลักบ่อยเข้าเสายังไหว" 4.4.3. การรู้จักใช้จ่าย 4.4.3.1. "หาเงินติดไถ้ไว้อย่าให้ขาด ตำลึงบาทหาไม่คล่องเพียงสองสลึง" 4.4.4. การคบมิตร 4.4.4.1. "อย่าคบมิตรจิตพาลสันดานชั่ว" งานนำเสนอเรื่อง: "หน่วยการเรียนรู้ที่ ๔ อิศรญาณภาษิต By Pratchanee P. 2/2015."— ใบสำเนางานนำเสนอ:
1
หน่วยการเรียนรู้ที่ ๔ อิศรญาณภาษิต By Pratchanee P. 2/2015
2 ตัวชี้วัด สรุปเนื้อหาวรรณคดี วรรณกรรม และวรรณกรรมท้องถิ่นในระดับที่ยากยิ่งขึ้น (ท ๕.๑ ม. ๓/๑) วิเคราะห์วิถีไทยและคุณค่าจากวรรณคดีและวรรณกรรมที่อ่าน (ท ๕.๑ ม. ๓/๒) สรุปความรู้และข้อคิดจากการอ่านเพื่อนำไปประยุกต์ใช้ในชีวิตจริง (ท ๕.๑ ม. ๓/๓)
ท่องจำและบอกคุณค่าบทอาขยานตามที่กำหนดและบทร้อยกรองที่มีคุณค่าตามความสนใจ และนำไปใช้อ้างอิง (ท ๕.๑ ม. ๓/๔) By Pratchanee P. 2/2015 3
แผนผังสาระการเรียนรู้
4 บทนำเรื่อง อิศรญาณภาษิตเป็นพระนิพนธ์ของหม่อมเจ้าอิศรญาณ พระโอรสของพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงมหิศวรินทรามเรศร์ เป็นกวีในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว สมณฉายาขณะผนวชที่วัดบวรนิเวศวิหาร คือ “อิสสรญาโน” ทรงนิพนธ์ อิศรญาณภาษิตในเชิงประชดประชัน เสียดสีสังคม
รูปแบบของอิศรญาณภาษิตเป็นกลอนเพลงยาว เริ่มต้นด้วยวรรครับ (วรรคที่สอง) มีจุดมุ่งหมาย เพื่อสั่งสอนเตือนใจให้ไตร่ตรองก่อนที่จะทำสิ่งใด และสอนเกี่ยวกับการปฏิบัติตนต่อผู้อื่น
5 จุดมุ่งหมายเพื่อให้เป็นคำสั่งสอน และให้คติในการดำเนินชีวิต 6 พระประวัติผู้ทรงพระนิพนธ์
7 เนื้อเรื่องย่อ ต่างก็ต้องพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน ขอให้นึกถึงใจเขาใจเรา และรักกันไว้ดีกว่าเกลียดชังกัน เริ่มต้นด้วยการบอกจุดประสงค์ในการแต่งว่าตั้งใจให้เป็นเทศนาโวหารสำหรับสั่งสอนอบรมจิตใจคน เพื่อให้ผู้ประพฤติเจริญรุ่งเรือง ผู้ชายเปรียบเหมือนข้าวเปลือก ผู้หญิงเปรียบเหมือนข้าวสาร
เราควรทำดีต่อผู้อื่นแม้แต่ผู้ที่กระทำผิดก็อย่าไปหักหาญน้ำใจหรือตัดรอน ควรคิดก่อนทำ และคอยเดินตามผู้ใหญ่ ควรรู้จักยอคนชื่นชมคน มีใจหนักแน่น รู้จักประมาณตน ไม่ควรทำอะไรเกินหน้าผู้อื่น ให้ความสำคัญกับผู้อาวุโส ควรทำความดีไว้อย่าให้แหงนหน้าดูฟ้า แล้วละอายแก่เทวดา ทำสิ่งใดก็ควรระมัดระวัง
8 บทวิเคราะห์ ๑. คุณค่าด้านเนื้อหา
9 บทวิเคราะห์ ๑. คุณค่าด้านเนื้อหา ๑.๒ แก่นเรื่อง
10 บทวิเคราะห์ ๒. คุณค่าด้านวรรณศิลป์
11 ฆ่าควายเสียดายพริก น้ำพึ่งเรือเสือพึ่งป่า เดินตามหลังผู้ใหญ่หมาไม่กัด
12 ๑. ความรู้จากคำสั่งสอนต่าง ๆ ตั้งแต่ให้รู้จักตนเอง ให้รู้จักจิตใจ ของผู้อื่น ให้รู้จักพึ่งพากัน ให้รู้จักพูด และให้รู้จักเชื่อฟังผู้ใหญ่ ๒. ความรู้เกี่ยวกับลักษณะของ กลอนเพลงยาวที่ขึ้นต้นด้วยวรรครับ ความรู้จากวรรณคดี ๔. ความรู้เกี่ยวกับสำนวนต่าง ๆ เช่น ฆ่าควายเสียดายพริก
เดินตามรอย ผู้ใหญ่ น้ำพึ่งเรือ เสือพึ่งป่า ความรู้เกี่ยวกับการประพฤติตนในสังคม ให้รู้จักอ่อนน้อมถ่อมตน ไม่ถือยศศักดิ์ และไม่ควรทำอะไรเกินฐานะ
13 ข้อคิดนำชีวิต ควรรู้จักเก็บหอมรอมริบและขยันหมั่นทำมาหากินเพื่อที่จะทำชีวิตคู่ เจริญก้าวหน้า ๒. ควรรู้จักระมัดระวังคำพูด ให้คิดก่อนพูดและทำ ๓. ควรรู้จักการใช้คนว่าจะใช้ใครควรพูดดี ๆ กับเขา รู้จักยกย่องเขา ๔. ควรเป็นคนอ่อนน้อมถ่อมตน ๕.
ควรเคารพผู้ใหญ่เพราะท่านมีประสบการณ์มากกว่า |